Başarı hikayelerini genellikle 20’li yaşlarında bir garajda kod yazan dâhiler üzerinden okumaya alıştık. Bize hep gençlik, hız ve erken zaferler satıldı. Ancak tarihin en çarpıcı başarı öyküsü, hayatının baharında değil, bittiği sanılan son deminde Harland Sanders tarafından yazıldı.
Bu hikaye, 65 yaşına geldiğinde cebinde devletin verdiği 105 dolarlık yardım çeki dışında hiçbir şeyi olmayan, karısı tarafından terk edilmiş, sayısız işten kovulmuş ve bir ağacın altında vasiyetini değil, intihar mektubunu yazmaya hazırlanan bir adamın, Harland Sanders‘in hikayesidir.
Bugün dünyanın her havalimanında, her metropolünde ve her AVM’sinde o tanıdık, tonton, beyaz sakallı yüzünü gördüğümüz Harland Sanders, aslında bir başarı değil, bir direniş anıtıdır.
Vora olarak, pes etmenin eşiğindeki herkese ilham olacak bu sarsıcı yaşam öyküsünü mercek altına alıyoruz.
Başarısızlığın Kronolojisi
Harland Sanders’ın hayatı, adeta bir felaketler silsilesi gibiydi. Henüz 5 yaşındayken babasını kaybetti ve kardeşlerine bakmak, yemek pişirmek zorunda kaldı. Bu zorunluluk, ileride onun tek sermayesi olacaktı ama o bunu henüz bilmiyordu.
16 yaşında okulu bıraktı. 17 yaşında işinden kovuldu. 18 yaşında evlendi ama 20’lerine geldiğinde karısı onu terk etti ve bebeğini de alıp gitti.
Hayatı boyunca denemediği iş kalmadı. Orduda nalbantlık yaptı, trenlerde ateşçilik yaptı, sigorta satıcılığı denedi, hukuk okumaya çalıştı ama mahkeme salonunda müvekkiliyle kavga ettiği için o kariyeri de bitti. Lastik sattı, benzin istasyonu işletti.
Her seferinde sıfıra, hatta eksilere düştü. Hayat ona sürekli, sen başaramayacaksın, vazgeç diyordu.
O Kritik An ve Ağacın Altındaki Karar
Sanders 65 yaşına geldiğinde, işlettiği küçük yol kenarı restoranı da iflas etmişti. Çünkü yeni yapılan otoban, onun dükkanının olduğu yolu bypass etmiş ve müşteri akışını kesmişti.
Emekli olmuştu. Devletten gelen ilk sosyal güvenlik çeki eline ulaştı. Zarfın içinde sadece 105 dolar vardı. Bu, devletin ona biçtiği değerdi. Kendini işe yaramaz, bitmiş ve fazlalık gibi hissetti.
Efsaneye göre Sanders, bir ağacın altına oturdu ve bir kağıt kalem çıkardı. Amacı vasiyetini yazmak değildi çünkü bırakacak bir şeyi yoktu. Amacı, hayatına son vermeden önce neden bu kadar başarısız olduğunu anlatan bir intihar mektubu yazmaktı.
Yazmaya başladı. Neleri yapamadığını, neleri kaybettiğini sıraladı. Ancak satırlar ilerledikçe zihninde bir ışık yandı. Yapamadıklarını değil, yapabildiklerini düşünmeye başladı.
Hayatta herkesten daha iyi yaptığı tek bir şey vardı: Tavuk pişirmek.
O an, kalemi bıraktı. İntihar fikrini sildi. Ve o 105 dolarlık çekle gidip fritöz ve tavuk alarak, dünyayı değiştirecek o son kumarı oynamaya karar verdi.
1009 Kez Hayır Cevabı Almak
Sanders’ın tavukları lezzetliydi, evet. Ama 65 yaşında, beş parasız bir adamın bu tarifi satması kolay değildi.
Arabasına atladı ve eyalet eyalet, restoran restoran gezmeye başladı. Kapı kapı dolaşıyor, restoran sahiplerine tavuğunu pişiriyor ve onlardan bu tarifi menülerine koymaları karşılığında satılan her tavuktan sadece birkaç sent pay istiyordu.
Sonuç? Reddedildi.
Bir kez değil, on kez değil. Tam 1009 kez Hayır cevabı aldı. Yüzüne kapılar kapandı, onunla alay ettiler, yaşlı bir hayalperest olduğunu söylediler. O ise arabasının arka koltuğunda uyudu, vazgeçmedi ve 1010. denemesinde ilk Evet cevabını aldı.
4. Bölüm: 74 Yaşında Gelen İmparatorluk
O ilk evet, bir çığa dönüştü. Sanders’ın tarifi o kadar sevildi ki, 10 yıl içinde 600’den fazla şubesi olan devasa bir zincire dönüştü.
Şirketini 2 milyon dolara (bugünün parasıyla çok daha büyük bir servet) sattığında 74 yaşındaydı. Ancak anlaşma gereği şirketin yüzü ve marka elçisi olarak kalmaya devam etti.
88 yaşında hayatını kaybettiğinde, o 105 dolarla intiharı düşünen adam, arkasında milyar dolarlık bir imparatorluk ve dünyanın en tanınan yüzlerinden birini bırakmıştı.
Vora’nın Son Sözü: Geç Diye Bir Şey Yoktur
Harland Sanders’ın hikayesi, bize başarının bir yaş meselesi değil, bir inat meselesi olduğunu kanıtlıyor.
Bugün 30 yaşında kendini geç kalmış hissedenler, 40 yaşında kariyer değiştirmekten korkanlar veya bir iflasın ardından hayatın bittiğini düşünenler için Sanders, beyaz takım elbisesiyle oradan gülümsüyor.
Hayat, siz bitti demeden bitmez. Bazen en büyük başarılar, tam da o en karanlık çukurun, o vazgeçiş anının bir adım sonrasında saklıdır. Namluyu şakağına dayamaktan vazgeçip mutfağa giren bu adam, dünyanın en zenginleri listesine adını sadece parasıyla değil, iradesiyle yazdırdı.