Güneşli bir Pazar öğleden sonrası. Moda‘da, Cihangir‘de veya Alsancak‘ta bir kafe. Dışarıdaki masalardan biri “tek” kişilik. Üzerinde bir laptop, bir fincan kahve ve 30’lu yaşlarında bir kadın (ya da bir erkek).
Aynı senaryo, Central Park‘ta, Jardin du Luxembourg‘da veya bir Bodrum plajının sakin köşesinde, elinde kitapla tek başına oturan kişide de geçerli.
Dışarıdan bakıldığında, bu bir “modern bağımsızlık” karesidir: “Kendi kendine yetebilen”, “cool”, “entelektüel” bir birey.
Ama bu portrenin içine, o kişinin gözünden baktığınızda, Vora olarak gördüğümüz şey, 21. yüzyılın en büyük “sessiz” trajedisidir: Bağlantı kuramama.
Bu, 30’lu yaşlardaki kadın ve erkeklerin, kariyerlerini inşa etmiş, zevklerini oturtmuş, ancak en temel ihtiyacı – anlamlı bir dost, bir eş, bir arkadaş bulamayıp – hayatı “tek kişilik” bir locadan izlemeye mahkum hissetmesidir.
O “tek kişilik masa”, bir “tercih” değil, bir “sonuç”tur. Peki, bu “trajik yaşam” senaryosuna bizi ne sürükledi?
1. “20’li Yaşlar” Tuzağı: “Ben” Projesine Yatırım
Her şey, o “hırslı” 20’li yaşlarımızda başladı. O on yıl, “bağlantı kurma” değil, “birini inşa etme” on yılıydı.
- Kariyer: En iyi okula girmek, en iyi şirkette “yükselmek”, o terfiyi almak.
- Deneyim: Dünyayı gezmek, “kendimizi bulmak”, “vizyonumuzu” genişletmek.
- Kürasyon: “Ben” projesini mükemmelleştirmek; hangi filmleri sevdiğimizi, hangi kahveyi içtiğimizi, politik duruşumuzu “netleştirmek”.
Bu süreçte, “ilişkileri” erteledik. “Şimdi sırası değil,” dedik. “Önce kendimi bir halledeyim.”
Ve 30’lu yaşlarımıza geldiğimizde, o “projeyi” büyük ölçüde tamamlamıştık: İyi bir işimiz, rafine zevklerimiz ve “kim olduğumuza” dair net bir fikrimiz vardı.
Ama etrafımıza baktığımızda, “kutlama” yapacak kimsenin kalmadığını fark ettik.
2. “30’lu Yaşlar” Gerçeği: Dağılan Çember ve Yüksek Duvarlar
30’lu yaşlar, “sosyal çemberin” acımasızca dağıldığı on yıldır.
a) Arkadaşların “Buharlaşması” (The Great Scatter): Üniversitedeki veya 20’li yaşlardaki o “kalabalık” arkadaş grubu (squad), bir anda yok oldu. Tek tek “evlendiler”. Çocuk sahibi oldular. Onların önceliği artık “hafta sonu planları” değil, “çocuğun uykusu” veya “ev kredisi” oldu.
30’larında “bekar” kalan birey, kendini bir anda “yabancı” bir gezegende buldu. Artık o “doğal” sosyal ağ mevcut değildi. “Dost” bulmak imkansızlaştı, çünkü herkes kendi “çekirdek” kalesine çekilmişti.
b) “Duvarlar”: Neden Yeni Biriyle Tanışamıyoruz? Peki ya “yeni” insanlar? Eş veya partner? İşte “trajedinin” asıl başladığı yer burası.
- “Standart” Yükselişi: 20’lerinde “potansiyel” arayan bizler, 30’larımızda “bitmiş ürün” ararız. Artık “beraber büyümeye” vaktimiz yoktur. Kriter listemiz uzamıştır: Kariyeri, eğitimi, ailesi, duruşu… Bu “mükemmeliyetçi” filtre, seçenekleri neredeyse “sıfıra” indirir.
- “Bavul” Faktörü: 30’lu yaşlar, “bavul” ile gelir. Geçmiş ilişkilerin “travmaları”, aldatılmalar, hayal kırıklıkları… Yeni birine “güvenmek”, artık “doğal” bir refleks değil, “aşılması gereken” devasa bir dağdır.
- “Konfor Alanı”nın Kutsallığı: Yıllarımızı o “tek kişilik” düzeni kurmak için harcadık. O kanepede tek başına Netflix izlemenin “huzuru”, o “sadece kendine ait” banyo… Bu “zor kazanılmış” huzura, “potansiyel bir kaos” (yeni bir insan) davet etme fikri, artık “korkutucu” gelmeye başladı. “Yalnızlık” (Loneliness), “Tek Başınalık” (Solitude) ile karıştırıldı ve “konfor” olarak yeniden markalandı.
3. “Kafe” ve “Park”taki O Performans (Görünür Yalnızlık)
Ve işte o “tek kişilik” masaya geri dönüyoruz.
Bu, psikolojinin “kamusal alanda yalnızlık” (public aloneness) dediği şeydir. Bir kafe, park veya plaj, “sosyal” mekanlardır. Bu mekanlarda “tek” olmak, spot ışığı altında “tek” olmaktır.
O masada oturan 30’larındaki birey için, bu bir “performans”tır.
Neden mi “trajik”? Çünkü 20’lerinizde tek başınıza bir kafede oturmak “cool”dur (gizemli yazar, dijital göçebe). Ama 30’larınızda (özellikle Türkiye gibi “kolektivist” bir kültürde), bu durum, hem dışarıdan hem de (daha acısı) içeriden “başarısızlık” olarak kodlanır:
“Bu yaşta hâlâ ‘tek’ başına.” “Kimse onu davet etmemiş mi?” “Neden bir ‘eş’ bulamadı?”
Bu “algılanan” yargı, o kişinin “zırh” kuşanmasına neden olur:
- Laptop Zırhı: “Bakın, yalnız değilim, çalışıyorum.”
- Kitap Zırhı: “Bakın, yalnız değilim, entelektüelim.”
- Kulaklık Zırhı: “Bakın, yalnız değilim, kendi dünyamdayım.”
Bu zırhlar, bir “Rahatsız Etmeyin” tabelasıdır. Ve işte “trajedinin” zirvesi budur: Modern insan, “yalnız” görünmemek için, “yaklaşılabilir” olmaktan vazgeçer.
O kafeye, o parka, o plaja “bağlantı kurma” umuduyla gitmişken bile, “bağlantı kurulmasını” imkansız hale getiren o zırhları kuşanırız. “Arkadaş bulamıyoruz” çünkü “arkadaş bulunabilir” sinyalleri vermekten korkuyoruz.
4. Sonuç: “Sanal” Kalabalık, “Fiziksel” İzolasyon
Bu “tek kişilik” hayat, dijital dünya tarafından mükemmel bir şekilde desteklendi. Artık “sosyalleşmek” için evden çıkmamıza gerek yok. Instagram‘da “görülüyoruz”. WhatsApp gruplarında “konuşuyoruz”. Tinder‘da “seçeneklere” bakıyoruz.
Ancak bu “sanal” kalabalık, “fiziksel” izolasyonu daha da derinleştirdi.
O kafede tek başına oturan 30’larındaki o kadın veya erkek, telefonunda yüzlerce “arkadaşa” sahip olabilir. Ama o an, o masada, kahvesini paylaşacak, “gerçek” bir kahkaha atacak, gözünün içine “gerçekten” bakacak tek bir kişiye bile sahip değildir.
Vora.com.tr’den Not: Bu bir “kişisel başarısızlık” değil. Bu, “toplumsal bir salgın”. Bu, bireyselliği “kutsayan”, konforu “tapınak” haline getiren, seçenekleri “sonsuzlaştırarak” bizi “felç eden” ve “bağlantı” kurmayı “riskli” bir eylem olarak kodlayan modern dünyanın bir sonucudur.
Eğer siz de kendinizi o “tek kişilik” masada buluyorsanız, bilin ki “trajik” olan siz değilsiniz; trajik olan, “birlikte” olmanın “tek başına” olmaktan daha “zor” hale geldiği bu yeni dünyadır. Ve o masada, siz “yalnız” değilsiniz; siz, “milyonlarca” diğer “tek” kişiden birisiniz.